Choć w obiegowej opinii ZUS jest dzieckiem komunizmu i jako taki powinien odejść wraz z nim w mrok historii, to jednak wciąż istnieje i ma się całkiem dobrze. Być może dlatego, że z komunizmem nie ma nic wspólnego, a jego tradycja sięga roku 1934.

Przez 75 lat działał w różnych ustrojach politycznych, na podstawie różnych przepisów, przybierał też różne formy organizacyjne. Niezależnie jednak czy w czasach pokoju, czy wojny, w sanacji, czy w wolnej Polsce, zawsze służył Polakom i troszczył się o ich spokojną i bezpieczną przyszłość. Nie wszyscy znają tą historię, dlatego pozwalam sobie ją przypomnieć…

1934 r. - Prezydent Ignacy Mościcki podpisał dekret o powołaniu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. ZUS powstał w wyniku połączenia kilku funkcjonujących wcześniej instytucji ubezpieczeniowych.

1939 r. - tuż przed wybuchem wojny w Polsce funkcjonowało pięć oddziałów regionalnych ZUS. W czasie wojny ZUS funkcjonował w ograniczonym zakresie tylko na terenie Generalnej Guberni.

1948 r. - po zakończeniu wojny struktury Zakładu zostały odbudowane. W nowych granicach administracyjnych kraju uruchomiono sześć oddziałów ZUS.

1950 r. - pierwsza reorganizacja ZUS: zniesiono autonomię poszczególnych funduszy, włączono ubezpieczenia społeczne do budżetu państwa oraz wprowadzono trójszczeblową organizację ZUS: centrala - oddziały wojewódzkie - oddziały obwodowe.

1955 r. - na mocy dekretu Rady Państwa ZUS został zlikwidowany. Zadania związane z prowadzeniem spraw ubezpieczeniowych przekazano związkom zawodowym. Sprawy emerytalno-rentowe przejęło Ministerstwo Pracy i Opieki Społecznej, a w terenie - Wojewódzkie Rady Narodowe.

1960 r. - okazało się, że reforma nie przyniosła pozytywnych rezultatów i reaktywowano Zakład Ubezpieczeń Społecznych, podporządkowany bezpośrednio prezesowi Rady Ministrów. W Centrali i oddziałach ZUS powołane zostały rady nadzorcze.

1982 r. - wprowadzono okresową waloryzację świadczeń i nową ustawę o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin. Zaopatrzeniem społecznym objęci zostali rolnicy indywidualni.

1991 r. - z ZUS wyodrębnione zostały ubezpieczenia społeczne rolników, które przekazano do nowoutworzonej Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS).

1999 r. - wielka reforma ubezpieczeń społecznych. Wprowadzono obowiązek prowadzenia i rozliczania indywidualnych kont ubezpieczeniowych, powstały też trzy filary ubezpieczeń emerytalnych. Wprowadzono ubezpieczenie zdrowotne.

2004 r. - po wejściu Polski do Unii Europejskiej polski system ubezpieczeń społecznych został skoordynowany z systemami państw UE.

2009 r. - ZUS ubezpiecza i rozlicza ponad 24 miliony osób. Rocznie gromadzi i wypłaca ponad 120 miliardów złotych.

Więcej o historii i współczesności ZUS: www.zus.pl/75lat

Przemysław Przybylski