Warto jednak przyjrzeć się temu, jakim zmianom podlegały wynagrodzenia zarządów w ostatnim czasie, co determinuje wysokość uposażeń i co kryje się za liczbami.

Co się zmieniło?

Kryzys finansowy ostatnich lat spowodował na całym świecie spadek zaufania opinii publicznej zarówno do kadry zarządzającej, jak i do procesu jej wynagradzania. Szczególnej krytyce poddany został sektor bankowy, w którym upatrywano przyczyn kryzysu. Pod lupą znalazły się poziomy wynagrodzeń prezesów i członków zarządów oraz sposób ich naliczania. Miało to odzwierciedlenie w szeregu decyzji płacowych i deklaracji składanych przez prezesów banków. Przykładowo, prezes Citigroup w USA zobowiązał się w 2009 roku, że będzie pobierał wynagrodzenie w wysokości jednego dolara rocznie dopóki nie wprowadzi banku w lepsze czasy. W Polsce byliśmy świadkami podobnych, choć może nie tak efektownych, deklaracji. W czasie kryzysu można było zaobserwować zmniejszenie łącznego wynagrodzenia krótkookresowego o około 10-20 proc. w stosunku do czasów prosperity.

W 2010 roku poprawiły się wyniki spółek, co przełożyło się na wzrost wypłat premii i na wyższą płacę całkowitą. Podczas gdy wynagrodzenia prezesów i członków zarządów polskich spółek giełdowych w 2010 roku nie powróciły do poziomu z 2007 czy 2008 roku, pensje ich odpowiedników zza wielkiej wody szybko odrabiały pokryzysowe starty. Na początku 2011 roku prezes Citigroup otrzymał podwyżkę ze wspomnianego 1 dolara rocznie do, bagatela, 1,75 mln dolarów (ponad 5 mln zł). To jeszcze jednak nic w porównaniu z pakietem motywacyjnym ufundowanym prezesowi banku Morgan Stanley, który może osiągnąć wartość 7,4 mln dolarów (ok. 22 mln zł). Tymczasem najwyższe wynagrodzenie wypłacone wśród polskich bankowców wyniosło ok. 7 mln zł, z czego 5 mln stanowiła rekordowa w 2010 roku odprawa.

Co wpływa na wynagrodzenia

Nie będzie pewnie dla nikogo zaskoczeniem, że wynagrodzenie zasadnicze członków zarządu spółki zależy od jej wielkości i stopnia skomplikowania prowadzonej działalności. Mówiąc wprost – spółki o niższych przychodach, aktywach czy kapitalizacji rynkowej płacą przeciętnie mniej niż spółki pod tym względem większe.

Generalnie zasada ta sprawdza się także w odniesieniu do banków. W 2010 roku pięć największych instytucji sektora bankowego wypłaciło swojej kadrze zarządzającej przeciętnie o ok. 30 proc. wyższe wynagrodzenie krótkoterminowe niż 5 banków o relatywnie najniższej kapitalizacji czy wartości aktywów. Jednakże rekordowe wynagrodzenia zasadnicze w wysokości ok. 1,5 mln zł wypłacono w jednym z banków z tej „dolnej” piątki.

Podobny wniosek wysnuwamy analizując poziom wynagrodzeń członków zarządów banków w zależności od przynależności instytucji do indeksu giełdowego. Banki wchodzące w skład jednego z trzech największych indeksów na warszawskim parkiecie oferowały swojej kadrze zarządzającej wynagrodzenie wyższe przeciętnie o 40 proc. w porównaniu z wypłatami, jakie w 2010 roku otrzymali członkowie zarządów banków niezaliczonych do WIG20, mWIG40 ani sWIG80.

Z badania PwC (raport PwC z 12 lipca 2011 „Wynagrodzenia zarządów największych spółek giełdowych w 2010 roku”; dostępny na stronie: www.pwc.com/pl/wynagrodzenia-zarzadow) wynika także, że w spółkach, w których znaczący pakiet udziałów posiada Skarb Państwa, wynagrodzenia członków zarządu mogą być nawet o 20 proc. niższe niż w spółkach z niewielkim bądź zerowym akcjonariatem państwowym. Okazuje się więc, że struktura właścicielska firmy nie pozostaje bez wpływu na poziom wynagrodzeń osób nią zarządzających.

Analiza przeprowadzona dla sektora bankowego zdaje się potwierdzać tę regułę. Wynagrodzenia oferowane przez dwa banki, w których akcjonariat państwowy jest stosunkowo znaczący, kształtują się na poziomie pierwszego kwartyla dla całej próby banków notowanych na warszawskiej giełdzie. Oznacza to, że 75 proc. analizowanych banków płaci swojej kadrze zarządzającej przeciętnie więcej. Co ciekawe, w przypadku największego gracza w polskim sektorze bankowym struktura właścicielska stała się główną determinantą poziomu wynagrodzenia osób zarządzających, silniejszą nawet niż wielkość zarządzanej instytucji.