W ciągu ostatnich kilkunastu lat na aukcjach w Polsce i za granicą wylicytowanych zostało ponad 60 prac tej artystki, przy czym największe zainteresowanie kolekcjonerów zanotowano w latach 2008-2009. Najwyższą cenę uzyskaną na aukcji - 50 000 zł - osiągnął gwasz na papierze "W góralskiej izbie". Takie wnioski wynikają z analizy wyników aukcyjnych prac Zofii Stryjeńskiej, przygotowanej przez DESĘ Unicum.

Zobacz: informację o wystawie prac Zofii Stryjeńskiej w serwisie "Kultura"

W ciągu ostatnich kilkunastu lat na aukcjach w Polsce i za granicą prace Stryjeńskiej wylicytowano 63 razy, większość spośród nich wykonana była w charakterystycznej dla niej technice temperowej. Łączna wartość przeprowadzonych na polskich aukcjach transakcji na 33 prace wykonane w technikach malarskich na papierze (gwasz, tempera), wyniosła ok. 580 000 zł. Aukcyjny rekord cenowy padł w marcu 2009 r. - gwasz W góralskiej izbie (77x115cm) wylicytowano za 50 000 zł. Pozostałe prace z pierwszej piątki najdrożej wylicytowanych osiągnęły ceny od 42 000 do 46 000 zł, wśród nich znalazły się: kompletna teka 40 plansz litograficznych (44 000 zł) oraz teka akwarel Siedem Sakramentów (43 000 zł).

Po kilkunastu latach dość stabilnego zainteresowania pracami Stryjeńskiej prawdziwy boom na jej twórczość zanotowano w 2008 roku, kiedy to za pośrednictwem aukcji właściciela zmieniło 13 jej prac. W ciągu pierwszych 4 miesięcy 2009 roku sprzedało się 6 prac, co wskazuje na niemalejące zainteresowanie twórczością tej artystki.



W trendzie wzrostowym

Z kolei analiza wartościowa sprzedanych dzieł w podziale na lata wskazuje na rosnącą skłonność do wydawania przez kolekcjonerów istotniejszych kwot w prace Stryjeńskiej od 2007 roku. W ciągu ostatnich kilkunastu lat, tj. od 1992 roku, pierwszy większy wzrost środków, jakie kolekcjonerzy wydali na prace tej artystki, miał miejsce w 2000 r., następny w 2003r.

Warto też zwrócić uwagę na to, jakie kwoty kolekcjonerzy byli skłonni zapłacić za prace Stryjeńskiej w ostatnich miesiącach. W zeszłym roku za łączną kwotę 210 700 zł sprzedano 13 prac, natomiast do końca kwietnia 2009r. sprzedano 6 dzieł, a ich wartość przekroczyła już całościowy obrót aukcyjny na prace Stryjeńskiej z ubiegłego roku i wyniosła 212 500 zł.





Powroty i ceny

Analizując nieliczne prace Stryjeńskiej, które powróciły do obrotu aukcyjnego po pewnym czasie, można zauważyć wyraźne wzrosty ich cen. Uroczy, przedstawiający dziecięcego archanioła grającego na harfie gwasz Rafael o wymiarach 47,5x35 cm we wrześniu 2007 roku sprzedano za 8 000 zł, po 7 miesiącach dzieło pojawiło się ponownie - tym razem nowy właściciel zapłacił za nie 23 000 zł, czyli niemal trzykrotnie więcej! Ilustracja do Monachomachii Ignacego Krasickiego w 1996 roku została sprzedana za 4 000 zł, a po 12 latach również jej wartość wzrosła trzykrotnie.

Komentarz eksperta

Adam Chełstowski, ekspert rynku sztuki, dyrektor sieci galerii DESA Unicum

Zofia Stryjeńska przez lata była wierna swojemu stylowi malarskiemu. Myślę, że właśnie dlatego miłośnicy jej twórczości są przywiązani do jej prac i niechętnie ponownie wystawiają je na sprzedaż. W ciągu ostatnich kilkunastu lat tylko kilka prac artystki pojawiło się na aukcjach więcej niż raz. Warto też wspomnieć, że nie tylko Polacy są pod wrażeniem talentu Stryjeńskiej, jej prace pojawiały się na aukcjach w USA, Francji, Szwajcarii i Niemczech, gdzie znajdywały nabywców. Gwasze, akwarele i oleje Stryjeńskiej są nie tylko przykładem tego, jak bardzo twórca może w swych pracach ukazywać miłość do rodzimej kultury, ale także tego, jak sprawny warsztat i umiejętność operowania różnymi technikami mogą koncentrować się w ręku jednej artystki.

Na popularność artystki wśród kolekcjonerów wpływa niewątpliwie sentyment do lat 20-tych i 30-tych, których jest ona uosobieniem. To także tęsknota za dobrym, polskim, wykorzystującym narodowe motywy wzornictwem. Od jakiegoś czasu na rynku polskim popularne jest art deco zarówno polskie, jak i zachodnie, jako styl nowoczesny, wyrafinowany i "z duszą". Sztuka Stryjeńskiej stała się rozpoznawalna i popularna dzięki szerokiej obecności w życiu codziennym jej charakterystycznego języka plastycznego. Projektowała zabawki, tkaniny dekoracyjne, była autorką ilustracji książkowych. Dzięki temu jej styl jest bliski i znajomy niemal każdemu. To oczywiście ma wpływ na rynkowy sukces. Dlatego prace artystki osiągają wysokie ceny pomimo tego, że tworzyła głównie w technikach papierowych (gwarze, tempery i akwarele oraz grafiki w tym popularne teki litografii), a jak wiadomo, rynek preferuje prace olejne.



Zobacz więcej informacji na temat kultury i sztuki w serwisie "Kultura"

DESA Unicum

Metodologia badania:
Niniejsza analiza obejmuje sprzedaż prac Zofii Stryjeńskiej od 1992 roku do końca kwietnia 2009 roku. Powstała na podstawie wyników aukcyjnych dostępnych na stronach: www.artinfo.pl, www.artprice.com, www.desa.pl , www.agraart.pl i www.artbiznes.pl.

Wybrane informacje o artystce Zofia z Lubańskich Stryjeńska urodziła się w 1891 roku, w okresie dwudziestolecia międzywojennego współtworzyła ugrupowanie artystów "Rytm", założone w 1922 roku przez Eugeniusza Zaka, Wacława Borowskiego i Henryka Kunę. Twórcy tego stowarzyszenia klasycyzowali i twórczo przekształcali folklor. Stryjeńska brała udział we wspólnych wystawach "Rytmu" od samego początku. Warto wspomnieć, że w latach 1916-1927 była żoną wybitnego artysty dwudziestolecia, architekta Karola Stryjeńskiego, jednak konflikty w okresie kiedy mieszkali w Zakopanem, gdzie Karol był dyrektorem Szkoły Przemysłu Drzewnego, doprowadziły do rozwodu. Zofia Stryjeńska była autorką malowideł w pawilonie polskim na światowej Wystawie Sztuk Dekoracyjnych w Paryżu w 1925 r. Cały pawilon, w tym również prace Stryjeńskiej, został wysoko oceniony i doceniony nagrodami na wystawie. Właśnie od nazwy tej wystawy wywodzi się nazwa całego stylu charakterystycznego dla lat 20-tych i 30-tych - art deco - obecnego głównie we wzornictwie, meblach i architekturze, ale wyrażającego się także w malarstwie, czego przykładem była twórczość członków "Rytmu". Po sukcesie w Paryżu polska wersja stylu stała się niemal oficjalnym stylem młodego państwa polskiego, obecnym w budynkach rządowych, publicznych czy na banknotach. Stryjeńska brała też udział w innej ważnej realizacji tego stylu w latach 30-tych, tj. dekoracji wnętrz polskich statków pasażerskich: "Batorego" i "Piłsudskiego". Wpływ Stryjeńskiej na polską sztukę lat 20-tych i 30-tych XX wieku można porównać do modnego dziś Eugeniusza Zaka czy Władysława Skoczylasa. Artystka współtworzyła przemiany estetyczne okresu międzywojennego, była ceniona i naśladowana przez innych. Zofia Stryjeńska żywo interesowała się folklorem i historią. Znała doskonale polskie stroje ludowe, mitologię słowiańską. Interesowała się odkryciami archeologicznymi. Po 1945 roku wyemigrowała do Szwajcarii, gdzie zmarła. Wystawa pokazana najpierw w 2008 w MN w Krakowie, następnie w 2009 w MN w Poznaniu, a od 15 maja 2009 w MN w Warszawie jest pierwszą jej wystawą w Polsce po II wojnie światowej.