"Witam, w dniu wczorajszym otrzymaliśmy informację, że przez najbliższe trzy tygodnie nie będziemy dysponowali żadnymi środkami finansowymi" - tak brzmi wiadomość, jaką od przedstawiciela Empiku jeszcze we wrześniu otrzymał jeden z wydawców. Co prawda kilka tygodni później sieć uregulowała część (30 proc.) zaległych faktur, ale w kolejnych komunikatach ponownie informowała, że nie stać jej na wykonanie przelewów.
"Ze względu na brak przyznanych środków finansowych dla Działu Muzyki nie możemy wygenerować dla Państwa żadnego przelewu" - tłumaczył za pośrednictwem e-maila pracownik Empiku.

Przedstawiciele branż wydawniczej i fonograficznej nie kryją, że takie wiadomości od Empiku to już norma. Jednak milczą. Nikt nie chce wypowiedzieć się oficjalnie pod imieniem i nazwiskiem. Boją się, że potentat zerwie z nimi umowę. A to w tej chwili największy odbiorca książek i płyt w Polsce.

Ostatnio głośno zrobiło się wokół sieci za sprawą akcji "Nie karmię książkowego potwora. Kupuję mądrze!!!". Zorganizowano ją na popularnym portalu społecznościowym. Inicjatorzy namawiają do kupowania książek w małych księgarniach. Dlaczego? Bo rynek księgarski chyli się ku upadkowi. Choć nie pada tutaj żadna konkretna nazwa firmy, to wszyscy zainteresowani dobrze wiedzą, że chodzi o Empik. Jak wskazują największym zagrożeniem dla rynku jest nie wywiązywanie się z zapisów biznesowych umów oraz niedotrzymywanie terminów płatności. Akcję poparło już niemal 5,5 tys. osób.

"Wydawcy mają coraz większy problem z odzyskaniem pieniędzy za swoje książki" - napisała na stronie akcji Małgorzata Gutowska-Adamczyk, autorka bestsellerowej serii "Cukiernia pod Amorem". "Przez to maleje liczba tytułów pojawiających się w księgarniach, przez to maleją nakłady na marketing, przez to coraz większe problemy mają redakcje pism i serwisów literackich, przez to z kolei cierpią czytelnicy, poszukujący interesującej i naprawdę dobre lektury. I właśnie czytelnicy są największą nadzieją na uzdrowienie sytuacji" - dodała.


- Kłopoty z Empikiem były zawsze - wtóruje jej chcący pozostać anonimowym przedstawiciel branży fonograficznej. - Zwykle ma około cztery miesiące na zapłatę za zakupiony towar, a faktury opłaca nawet z 2-3 miesięcznym opóźnieniem. Do tego dużą część pobranego nakładu zwraca do wydawcy lub wytwórni - ujawnia.

Jak to wygląda w praktyce? Empik zamawia u wydawców dany produkt. Wydawca musi zapłacić podatek dochodowy i VAT w danym miesiącu. Wszystko byłoby w porządku, gdyby nie to, że większość pozycji i tak pewnego dnia wróci do wydawców. W praktyce oznacza to, że Empik otrzymuje od wydawców nieoprocentowany kredyt na ponad pół roku. To z kolei powoduje, że wydawnictwa mają problemy z zachowaniem płynności finansowej, a dodatkowo z pozyskaniem nowych interesujących autorów i pozycji wydawniczych.

Z tymi zarzutami nie zgadza się Marek Minkiewicz, prezes zarządu spółki Empik. Twierdzi, że nie wpływa ona na spadek zainteresowania oferowanymi produktami.
- Uważamy, że jest to postępowanie skrajnie nieuczciwe, manipulacja, sterowana próba wykorzystania czytelników w walce o komercyjne interesy podmiotów gospodarczych działających na rynku książki (zachęta do kupowania w innych księgarniach, bezpośrednio u wydawców, ze wskazaniem "adresów"). Co ciekawe - inicjatorzy komercyjność zarzucają Empikowi - powiedział nam Marek Minkiewicz (Przeczytaj cały wywiad z prezesem Empiku»)

Gdzie są te pieniądze?

Wróćmy do sedna sprawy, bo nie o zachęcanie do kupowania w małych księgarniach tu chodzi, a o pieniądze. Podobna akcja prawdopodobnie nigdy nie zostałaby zorganizowana, gdyby Empik terminowo spłacał swoje zobowiązania wobec wydawców. Tutaj po prostu każdy chce ugrać coś dla siebie. Empik - wydłużenie terminów płatności, a wydawcy - pewność rozliczeń, by ich biznes mógł dalej funkcjonować.

Z czego wynikają opóźnienia płatnicze wobec wydawców płyt i książek? Takie pytanie zadaliśmy prezesowi Empiku. Jak zapewnia, podobne sytuacje mają jedynie charakter incydentalny, a mit o niewypłacalności Empiku kreowany jest przez grupę wydawców i powiązane z nimi środowiska. Dziwi się również, że wydawcy próbują swoimi problemami zainteresować media. Jego zdaniem w kwestiach handlowych nie ma miejsca na udział stron trzecich.

- Ewentualne kwestie sporne dotyczące konkretnych przypadków i dostawców rozwiązujemy na bieżąco w toku dwustronnych rozmów. Opóźnienia w płatnościach do dostawców mogą powstać, gdy pojawiają się rozbieżności co do stanu wzajemnych rozliczeń. Co istotne - sytuacje takie nie są regułą - zapewnia Marek Minkiewicz.

Prezes Empiku zdradza nam, że z przeprowadzonych przez spółkę analiz na rynku wydawniczym wynika, że wielu hurtowników i sieci księgarskich ma dużo większe problemy z terminowym spłacaniem należności niż Empik.

Przedstawiciele branży wydawniczej nie widzą w tego typu argumentach większego sensu. Chcą mieć pieniądze na czas. Twierdzą, że za sprawą opóźniania płatności za faktury Empik wykorzystuje swoją pozycję na rynku. Dziś spółka ma kilkanaście procent udziału w rynku książek w Polsce. Jak zdradził nam jeden z wydawców fonograficznych sprzedaż wyprodukowanych przez niego płyt za pośrednictwem Empiku w jego przypadku sięga ponad 60 proc.

- Prawo jasno określa pozycję dominującą jako przekroczenie 40 proc. udziałów w rynku. Do 40 proc. progu koncentracji sporo nam brakuje. Poza tym na rynku istnieje około dwóch tysięcy niezależnych księgarni. Nie może być więc mowy o wykorzystywaniu pozycji dominującej, bo takiej Empik nie posiada. Zatem współpraca wydawców z Empikiem jest ich wyborem - komentuje sprawę rzekomego wykorzystywania przez Empik pozycji dominującej na rynku Marek Minkiewicz.

Zdaniem Adama Kaptura, analityka z Departamentu Analiz Millennium Dom Maklerski SA, choć Empik nie ma pozycji dominującej, to jednak z powodzeniem może wykorzystywać swoją pozycję na rynku.
- Możliwość opóźnienia wypłat dla wydawców wynika przede wszystkim z tego, że Empik jest największym podmiotem na polskim rynku książek i płyt. Dzięki temu jego pozycja negocjacyjna wobec wydawców jest bardzo silna, a co za tym idzie ma on dużą swobodę przy ustalaniu warunków płatności - stwierdza.
W praktyce oznacza to, że mało który wydawca może sobie pozwolić na zakończenie współpracy z Empikiem.