Miliony na demontaż wysłużonych maszyn. Duża inwestycja na Mazurach

Port Lotniczy Olsztyn-Mazury w Szymanach wchodzi w "nowy, przełomowy etap rozwoju". W Olsztynie pomiędzy Zarządem Województwa Warmińsko-Mazurskiego a zarządzającą lotniskiem spółką Warmia i Mazury podpisano umowę o dofinansowanie strategicznego projektu Flight Eco Center.

Z założenia projekt ma odpowiadać na jedno z największych wyzwań współczesnego lotnictwa: presję środowiskową i konieczność realnej transformacji w kierunku gospodarki cyrkularnej. Inwestycja obejmuje budowę nowoczesnego centrum recyklingu statków powietrznych, które – jak podkreślono – ma szansę stać się jednym z najbardziej innowacyjnych obiektów tego typu w Polsce i Europie.

Flight Eco Center ma przynieść wymierne korzyści środowisku, ograniczając negatywne skutki związane z eksploatacją wycofanych z użycia statków powietrznych. Projekt zakłada kompleksowy demontaż samolotów oraz odzysk elementów nadających się do ponownego wykorzystania, a także surowców i urządzeń.

W ramach przedsięwzięcia mają powstać specjalistyczne hangary do demontażu samolotów, zaplecze magazynowe oraz infrastruktura techniczna i postojowa dla wycofanych z eksploatacji statków powietrznych. Centrum ma świadczyć certyfikowane usługi rozbiórki, recyklingu i utylizacji zarówno samolotów cywilnych, jak i wojskowych – z wykorzystaniem inteligentnych procesów odzysku materiałów.

W komunikacie wskazano też na "lukę infrastrukturalną i systemową" w gospodarowaniu specyficznymi odpadami z sektora lotniczego. Ich przetwarzanie dotąd wymagało transportu międzynarodowego lub długoterminowego składowania. Flight Eco Center ma to zmienić.

Projekt otrzymał wsparcie w ramach programu Fundusze Europejskie dla Warmii i Mazur 2021–2027 (Priorytet 2 Środowisko, Działanie 2.10 Gospodarka odpadowa) i został uznany za strategiczny dla rozwoju województwa. Łączna wartość przedsięwzięcia to 100 mln zł netto, z czego blisko 47,2 mln zł stanowi dofinansowanie ze środków unijnych.

– To inwestycja, która buduje długofalowy potencjał Warmii i Mazur – podkreślał marszałek województwa Marcin Kuchciński. – Łączy innowacje, ochronę środowiska i rozwój gospodarczy, a przede wszystkim daje młodym ludziom realną perspektywę rozwoju zawodowego w regionie. Chcemy, aby ambitni, dobrze wykształceni młodzi mieszkańcy nie musieli wyjeżdżać w poszukiwaniu pracy. Takie projekty, jak Flight Eco Center, pokazują, że nowoczesna gospodarka może i powinna rozwijać się także tutaj.

Według zapowiedzi przedsięwzięcie ma stać się impulsem rozwojowym dla Warmii i Mazur: stworzyć początkowo około 150 nowych, wyspecjalizowanych i dobrze płatnych miejsc pracy, przyciągnąć nowoczesne technologie oraz wzmocnić pozycję regionu na mapie innowacyjnej gospodarki.

Władze spółki Warmia i Mazury wskazują, że projekt wpisuje się w wizję lotniska jako nowoczesnego i odpowiedzialnego. – Chcemy, aby ponad 90 procent materiałów pozyskiwanych z demontowanych samolotów wracało do obiegu. To nie jest marketingowa deklaracja, ale realny wkład w zieloną transformację europejskiego lotnictwa i budowę przewagi konkurencyjnej naszego regionu – podkreślał Wiktor Wójcik, prezes zarządu Warmia i Mazury Sp. z o.o.

Operatorem przyszłego centrum będzie AMS Poland Sp. z o.o., spółka z grupy Poente Technical. Lotnisko podpisało z nią umowę o współpracy w czerwcu tego roku. Podział ról – jak wskazano – jest jasny: port odpowiada za przygotowanie infrastruktury i budowę hangarów, a operator zajmie się procesami demontażu i recyklingu zgodnie z najwyższymi standardami środowiskowymi.

Po zakończeniu eksploatacji samolot przechodzi proces recyklingu: najpierw jest "wycofywany" z użycia i dokładnie czyszczony (m.in. opróżnia się zbiorniki paliwa i usuwa płyny). Potem następuje demontaż – wyjmuje się cenne elementy, jak silniki, podwozie czy elektronika. Resztę konstrukcji rozkłada się i segreguje według materiałów (aluminium, stal, tytan, kompozyty, tworzywa), a następnie przetwarza. To, czego nie da się odzyskać, trafia do utylizacji zgodnej z przepisami.

Lotnisko Olsztyn-Mazury, mimo ambitnych planów, zmaga się z poważnymi wyzwaniami. W 2024 roku odprawiono tam jedynie 72 tys. pasażerów, co stanowi spadek o połowę w porównaniu do roku poprzedniego.

W ramach autopoprawki do budżetu województwa warmińsko-mazurskiego radni zdecydowali o przekazaniu 16,3 mln zł na wsparcie spółki zarządzającej lotniskiem Olsztyn-Mazury. Środki te mają uzupełnić fundusze statutowe portu lotniczego.

Marszałek województwa Marcin Kuchciński wyjaśnił, że pieniądze na dokapitalizowanie lotniska pochodzą z niewykorzystanych środków z innych projektów, m.in. parków krajobrazowych i budowy centrum edukacyjnego we Fromborku. Wcześniej w budżecie regionu na ten cel zarezerwowano już 16 mln zł, co oznacza, że w 2025 r. port Olsztyn-Mazury otrzyma z budżetu województwa ponad 32 mln zł.

Port lotniczy Olsztyn-Mazury w Szymanach osiągnął 265,68 zł przychodu na jednego pasażera, co daje mu pierwsze miejsce po korekcie o wpływ sprzedaży paliwa w Rzeszowie. Zespół doradców gospodarczych TOR wskazuje, że wynik nie przekłada się na kondycję finansową; spółka odnotowała stratę - wynika z raportu "Wpływ polskich portów lotniczych na regiony". Korekta dotycząca Rzeszowa spowodowana jest faktem, że Jasionka świadczy usługę tankowania.

Łączne przychody polskich lotnisk sięgnęły prawie 4 mld zł. Spóła zarządzająca lotniskami Chopina, Radom i Zielona Góra uzyskała 1,6 mld zł. Wśród regionalnych liderami były Kraków-Balice (495,4 mln zł), Wrocław (486,8 mln zł) i Rzeszów-Jasionka (402,2 mln zł). Gdańsk miał 298,1 mln zł, Katowice 286,7 mln zł, a Olsztyn-Mazury 18,2 mln zł.