Odszkodowania za słupy energetyczne. Prawnicy o ważnych terminach

Jak podawał money.pl, w wyroku sygn. akt P 10/16 z 2 grudnia Trybunał Konstytucyjny orzekł, że praktyka firm energetycznych, polegająca na zasiedzeniu służebności gruntowej, jest niezgodna z Konstytucją. Dotyczy to sytuacji, gdy przedsiębiorstwa te zajmowały grunty bez rekompensaty, powołując się na "zasiedzenie służebności przesyłu". Właściciele działek mogą teraz skuteczniej ubiegać się o swoje prawa.

Sprawa została przedstawiona Trybunałowi przez sądy rejonowe z Grudziądza i Brodnicy. Jak podaje "Gazeta Wyborcza" postępowanie to było jednym z wielu podobnych. Przedsiębiorstwa energetyczne korzystały bowiem z zasiedzenia, mimo że wcześniejsze przepisy nie przewidywały takiej możliwości. Zasiedzenie zyskało prawne uznanie dzięki orzeczeniom Sądu Najwyższego z 2003 r., które uwzględniały potrzeby gospodarcze sieci przesyłowych.

"Gazeta Wyborcza" przypomina, że zmiana przyszła w 2008 r., gdy wprowadzono pojęcie "służebności przesyłu" do Kodeksu cywilnego, pozwalające na korzystanie z działek za zgodą właściciela. Po obecnym wyroku Trybunału, właściciele mogą ubiegać się o odszkodowania za okres sprzed 2008 r.

Agnieszka Madej z Kancelarii Łebek, Madej i Wspólnicy tłumaczyli w rozmowie z dziennikiem, że właściciele mogą teraz żądać wynagrodzenia wstecznego za maksymalnie sześć lat od 2008 roku, ze względu na przepisy o przedawnieniu roszczeń. To otwiera drogę do licznych roszczeń odszkodowawczych, co może podważyć stabilność prawną wcześniejszych wyroków.

Jak przypomina "Gazeta Wyborcza", dla osób, które już raz przegrały w sądzie z powodu zarzutu zasiedzenia, procedura wznowienia postepowania jest złożona i obwarowana krótkimi terminami. A dokładniej:

• Do trzech miesięcy od wejścia w życie grudniowego wyroku TK - w tym okresie właściciel powinien złożyć skargę.
• Do dziesięciu lat od uprawomocnienia się poprzedniego wyroku - po tym czasie wznowienie postępowania jest co do zasady niemożliwe.

Prawnicy wskazują, że roszczenia mogą opierać się na trzech podstawach: wynagrodzeniu za bezumowne korzystanie, odszkodowaniu za utratę wartości działki i ustanowieniu płatnej służebności przesyłu.

"Kwoty wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu wynosiły dotychczas od 1 tys. do 350 tys. zł - zależy od zajętej powierzchni, czy wartości działki" - czytamy w "Wyborczej".

Gaz-System i inne firmy przesyłowe podkreślały w rozmowie z "Wyborczą" historyczny kontekst budowy urządzeń na gruntach państwowych w czasach jednolitej własności państwowej, co według nich wyklucza potrzebę odszkodowania.

"W takich przypadkach, z uwagi na fakt, iż Skarb Państwa budował urządzenia przesyłowe będące jego własnością na własnych nieruchomościach, nie było podstaw do wydania decyzji ograniczającej prawo własności Skarbu Państwa na rzecz Skarbu Państwa" - czytamy w wyjaśnieniach Gaz-Systemu dla "GW".