Praca na czarno

- Mój brat zatrudnił się u znajomego, który zajmował się wywozem płynnych nieczystości. Prowadził własną działalność gospodarczą. Brat początkowo miał pracować na czarno, ale tylko przez krótki okres czasu. Jego pracodawca obiecywał, że najdalej w „przyszłym” roku zatrudni brata. – opowiada Ewelina Konopna - Niestety mijały kolejne „przyszłe” lata, a zwierzchnik brata wciąż tłumaczył się, że interes kuleje i nie stać go na to, by zatrudnić pracownika. Zawsze jednak obiecywał, że to się zmieni. Mój brat nie jest już młody i ma podstawowe wykształcenie, nie miał nigdy ambicji ani śmiałości podjąć inną pracę. Był raczej zadowolony z tego, że dostaje co miesiąc wypłatę. Ta krótkowzroczność z jego strony okazała się być dramatyczna w skutkach.

Brat ciężko zachorował, wskutek czego lekarze ujęli mu nogę. Ponieśliśmy w związku z tym ogromne koszty. Brat nie będzie mógł już pracować, nie ma też prawa do renty. Nie ma z czego żyć. Gdyby nie my, nie wiem, czy miałby co jeść. Nie chce zgłaszać skargi na swojego pracodawcę, ponieważ obawia się, że i on zostanie ukarany za to, że pracował na czarno. Namawiamy go, by to zrobił. Nie mogę uwierzyć, że są pracodawcy, którzy potrafią z zimną krwią wykorzystać podwładnego. Przestrzegam przed taką krótkowzrocznością, chociaż zdaję sobie sprawę, że w obliczu bezrobocia, wielu się skusi, żeby pracować na czarno.

Co na to prawo? Czy, jeśli pracownik był zatrudniony nielegalnie, również może spodziewać się kary? Zatrudnianie pracowników bez zawarcia umowy oraz wypłacanie wynagrodzenia bez potrącania składek ubezpieczeniowych i zaliczek na podatek dochodowy pociąga za sobą dużo większe konsekwencje dla pracodawcy niż dla pracownika. Pracownik może spodziewać się sankcji, w przypadku, gdy podejmuje pracę na czarno posiadając status bezrobotnego i nie poinformuje o tym powiatowego urzędu pracy. Podjęcie takiej pracy będzie potraktowane jako nielegalne zatrudnienie, a bezrobotny, który podjął zatrudnienie, inną pracę zarobkową lub działalność gospodarczą bez powiadomienia o tym właściwego powiatowego urzędu pracy, podlegać będzie karze grzywny nie niższej niż 500 złotych. Pracodawca zatrudniający na czarno musi liczyć się z dodatkowymi konsekwencjami. Umowa o pracę nie wymaga formy pisemnej, może zostać zawarta w każdej formie, nawet poprzez przystąpienie przez strony do jej wykonywania. Pracodawca ma jednak obowiązek
pisemnego potwierdzenia warunków umowy i doręczenie ich osobie przez niego zatrudnionej. Jeśli tego nie uczyni zaraz po rozpoczęciu wykonywania pracy, podlega odpowiedzialności za wykroczenia przeciwko prawom pracownika, co wiąże się z ukaraniem pracodawcy grzywną do 30 tys. zł.

Pracodawca jest zobowiązany do obliczania, pobierania i wpłacania do urzędu skarbowego oraz Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wymaganych prawem kwot zaliczek i składek. Nie wywiązywanie się z tego wiąże się z odpowiedzialnością wykroczeniową bądź karną osoby winnej zaniechania, oraz z koniecznością uiszczenia przez nią odsetek. Poinformowanie Państwowej Inspekcji Pracy o tym, że wykonywana jest praca na czarno może skutkować wniesieniem przez Państwową Inspekcję Pracy w imieniu pracownika powództwa do sądu pracy o ustalenie istnienia stosunku pracy. Ustalenie to umożliwia pracownikowi dochodzenie od pracodawcy zapłaty zaległych składek na ubezpieczenie społeczne oraz Pracodawca jest zobowiązany do obliczania, pobierania i wpłacania do urzędu skarbowego oraz Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wymaganych prawem kwot zaliczek i składek.

Nie wywiązywanie się z tego wiąże się z odpowiedzialnością wykroczeniową bądź karną osoby winnej zaniechania, oraz z koniecznością uiszczenia przez nią odsetek. Poinformowanie Państwowej Inspekcji Pracy o tym, że wykonywana jest praca na czarno może skutkować wniesieniem przez Państwową Inspekcję Pracy w imieniu pracownika powództwa do sądu pracy o ustalenie istnienia stosunku pracy. Ustalenie to umożliwia pracownikowi dochodzenie od pracodawcy zapłaty zaległych składek na ubezpieczenie społeczne oraz niewpłaconych zaliczek na podatek dochodowy.

Opr. A. B.