ZUS nie może odzyskać pieniędzy od cudzoziemców. Tysiące postępowań

Zakład Ubezpieczeń Społecznych prowadzi postępowania dotyczących zwrotu świadczeń wypłaconych niesłusznie cudzoziemcom – głównie obywatelom Ukrainy. Jak podaje "Rzeczpospolita", chodzi o świadczenia takie jak 800+, "Dobry Start" oraz rodzinny kapitał opiekuńczy.

Łączna wartość roszczeń może wynosić co najmniej 30 mln zł, choć dokładnych danych ZUS nie posiada. Postępowania wszczęte od stycznia 2022 r. do maja 2025 r. obejmują głównie obywateli Ukrainy posiadających status UKR, przyznawany uchodźcom wojennym, którzy przybyli do Polski po 24 lutego 2022 r.

Najwięcej spraw dotyczy 2022 r. (ponad 35 tys.), znacznie mniej 2023 r. (12,5 tys.), a w 2024 r. liczba nowych postępowań spadła do niespełna 4 tys. Przesłanką do wypłaty świadczeń dla dzieci cudzoziemców jest ich legalny pobyt w Polsce oraz spełnianie warunków – np. uczęszczanie dziecka do polskiej szkoły.

Nowe przepisy, obowiązujące od 2024 r., ograniczyły możliwość uzyskania wsparcia, co mogło wpłynąć na spadek liczby nienależnych wypłat.

Problemem w odzyskiwaniu świadczeń jest trudność w zlokalizowaniu osób zobowiązanych do zwrotu pieniędzy. Często opuszczają one Polskę lub nie przebywają pod zadeklarowanym adresem. W takich sytuacjach ZUS nie może nawet doręczyć decyzji administracyjnej, co uniemożliwia podjęcie działań windykacyjnych.

Po trzech latach taka sprawa jest z powodu przedawnienia umarzana. I w tym roku może tak się stać – jak ustaliła "Rz" – nawet z 36 tys. nienależnymi świadczeniami.

Przypomnijmy, że od 1 czerwca br. świadczenie przysługuje jedynie na dzieci realizujące obowiązek szkolny w polskim systemie edukacji.

Jak podaje dziennik, obecnie w konsultacjach znajduje się projekt nowelizacji ustawy o świadczeniach dla cudzoziemców. Propozycje zakładają m.in. uzależnienie wypłaty od faktu zatrudnienia obcokrajowca oraz udostępnienie ZUS-owi danych z bazy Straży Granicznej, co ma zwiększyć kontrolę nad systemem i ograniczyć nadużycia.