"Zima ujawniła błędy". Dlatego pompy ciepła zamarzają

Razem z mrozami powrócił także temat wysokich kosztów, jakie ponoszą właściciele pomp ciepła. Medialne doniesienia mówią o rachunkach rzędu nawet 1100 zł za jeden miesiąc. Co jest tego powodem?

Jak wskazuje w rozmowie z WP Finanse Krystian Łuczak z firmy Kromic, zajmującej się m.in. serwisem pomp ciepła, przy dobrze zamontowanej i prawidłowo ustawionej pompie, nawet przy -20 stopniach Celsjusza, urządzenie będzie pracowało poprawnie. – Kluczowe są właściwe ustawienia oraz brak błędów w instalacji hydraulicznej – podkreśla.

Nie bez znaczenia pozostaje również jakość samego sprzętu. Firma Kromic, zajmująca się serwisem i naprawą pomp ciepła, w rozmowie z WP Finanse zwraca uwagę, że problemem bywa zawyżanie parametrów technicznych przez producentów.

Wątpliwości te potwierdzają także kontrole rynku. Jak informował serwis money.pl, Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów wspólnie z Krajową Administracją Skarbową oraz Inspekcją Handlową skontrolowali rynek pomp ciepła. Ustalono, że ponad 94 proc. skontrolowanych modeli nie spełniało deklarowanych wymagań. To pokazuje, jak istotna jest weryfikacja urządzeń jeszcze przed ich zakupem i montażem.

Paweł Lachman, prezes zarządu Polskiej Organizacji Rozwoju Technologii Pomp Ciepła "PORT PC", dodaje, że ważne jest również to, czy pompa ciepła została prawidłowo zamontowana. Dlatego o efekcie, również ekonomicznym, decyduje nie tylko sprzęt, ale także kompetencje instalatora i prawidłowa regulacja systemu. 

– Bardzo często spotykamy się z sytuacją, że montażem pomp ciepła zajmują się osoby, które wcześniej instalowały kotły gazowe albo fotowoltaikę. Niestety nie mają one zielonego pojęcia w tym zakresie, a mimo to podejmują się montażu – zwraca uwagę Krystian Łuczak z firmy Kromic.

Jednym z widocznych efektów błędów montażowych może być zamarzanie pompy ciepła oraz powstawanie tzw. "lodowiska" pod jednostką zewnętrzną. Jak podkreśla Paweł Lachman, nie jest to normalne.

– Użytkownicy nie powinni podejmować doraźnych działań, takich jak kucie lodu. Takie sytuacje należy traktować jako sygnał błędu wykonawczego i podstawę do reklamacji instalacji – zwraca uwagę Lachman.

Ekspert dodaje, że przy prawidłowym projekcie i montażu – zgodnie z wytycznymi branżowymi PORT PC – kondensat, czyli woda, która powstaje, gdy wilgoć z powietrza skrapla się podczas pracy urządzenia, powinien być odprowadzany rurą o odpowiedniej średnicy, zabezpieczoną przed zamarzaniem i wyprowadzoną poniżej poziomu przemarzania gruntu. Ważne jest też, aby jednostka zewnętrzna była prawidłowo ustawiona i wypoziomowana.

– Każda pompa, w momencie gdy wykryje nagromadzenie lodu, powinna uruchomić proces odszraniania, tzw. defrost. Jeżeli w układzie znajduje się odpowiednia ilość wody, pompa nie powinna zamarzać. Jeśli jednak do tego dochodzi, najczęściej są to błędy instalacyjne. Zdarza się też, że problemy występują w przypadku tanich, niszowych, często chińskich pomp, które przy niskich temperaturach po prostu sobie nie radzą – wskazuje firma Schłodzeni.

Jak przekazuje nam prezes zarządu Polskiej Organizacji Rozwoju Technologii Pomp Ciepła "PORT PC", wysokie rachunki w okresach silnych mrozów wynikają przede wszystkim z bardzo dużego zapotrzebowania budynku na ciepło, a nie z samej technologii pompy ciepła. 

– W mroźnych miesiącach – szczególnie w grudniu, styczniu i lutym – zużycie energii na ogrzewanie może być nawet 1,5–2 razy wyższe niż średnia sezonowa. Takie sytuacje występują szczególnie intensywnie w latach z długotrwałymi falami mrozów, niezależnie od rodzaju źródła ogrzewania – zaznacza Paweł Lachman.

Jednocześnie ekspert podkreśla, że "silne mrozy bardzo często ujawniają błędy, które w łagodniejszych warunkach pozostają niezauważone". Dotyczy to przede wszystkim: niedoszacowania mocy pompy ciepła, zbyt wysokiej temperatury zasilania instalacji, braku prawidłowej regulacji systemu, nieprawidłowego odprowadzania kondensatu z jednostki zewnętrznej, braku projektu instalacji i rzetelnej analizy energetycznej budynku.

– Najczęściej, gdy dziś słyszymy o tak zwanych rachunkach grozy, wynikają one z błędów w instalacji hydraulicznej albo źle dobranej pompy ciepła – mówi w rozmowie z WP Finanse Krystian Łuczak z firmy Kromic.

Paweł Lachman tłumaczy, że wysokim rachunkom można częściowo zapobiec poprzez właściwy dobór mocy urządzenia, dobrą izolację budynku, optymalną regulację tzw. krzywej grzewczej oraz ograniczenie pracy grzałek elektrycznych. W wielu przypadkach sama optymalizacja ustawień pozwala istotnie obniżyć zużycie energii.

Ekspert PORT PC podkreśla, że w skali całego sezonu grzewczego pompy ciepła pozostają jednymi z najbardziej efektywnych i konkurencyjnych kosztowo źródeł ogrzewania, szczególnie w dobrze ocieplonych budynkach i przy niskotemperaturowych instalacjach grzewczych.

Wieloletnie badania monitoringowe prowadzone w Europie pokazują średnią sezonową sprawność (SCOP) na poziomie 3,5–3,7 w istniejących budynkach jednorodzinnych. Oznacza to, że pompa ciepła dostarcza średnio 3,5–3,7 razy więcej energii cieplnej, niż zużywa energii elektrycznej w skali roku.

– W praktyce roczny koszt ogrzewania i przygotowania ciepłej wody w typowym domu jednorodzinnym najczęściej mieści się w przedziale kilku tysięcy złotych, a w połączeniu z instalacją fotowoltaiczną bywa jeszcze niższy. Wyższe rachunki w pojedynczych, mroźnych tygodniach lub miesiącach nie zmieniają tej długoterminowej przewagi ekonomicznej – podsumowuje Paweł Lachman.

Paulina Master, dziennikarka WP Finanse