Ruszają jarmarki świąteczne. Niektórzy rzucają pracę po jednym dniu

Polacy co roku czekają na start jarmarków bożonarodzeniowych, gdzie wśród zapachów pierników i grzanego wina głośno komentowane są ceny wyjątkowych świątecznych wyrobów.

Szerokim echem odbiły się wrażenia z jarmarku we Wrocławiu, który wystartował 21 listopada. Kontrowersje wywołały m.in. ceny pajdy chleba sięgające 25 zł. Za szaszłyka trzeba w tym roku zapłacić 55 zł, a za grzane wino - 40 zł (wraz z kaucją za kubek w kształcie bucika).

- Cena jest absurdalna w porównaniu do jakości - oceniła w nagraniu w mediach społecznościowych Natalia Maszkowska, uczestniczka siódmej edycji "MasterChefa".

Z relacji "Faktu" wynika, że zróżnicowane ceny można spotkać na jarmarku w Gdańsku, który został uznany za najlepszy w Europie w konkursie "Best Christmas Market 2025 in Europe". Klasyczny barszcz kosztuje tam 10 zł, a pajda ze smalcem i ogórkiem - 12 zł, ale są też droższe dania jak np. pierogi z kapustą i grzybami (36 zł za 8 szt.), żurek (26 zł) czy zapiekanka (34 zł).

Uważam, że ceny na jarmarku są adekwatne do kosztów, jakie ponoszę. Prowadzenie działalności wiąże się z ogromnymi wydatkami. Samo wynajęcie domku na jarmarku to 15 tys. zł, a do tego dochodzą koszty pracownicze czy koszty prądu w naszej głównej siedzibie, gdzie produkujemy wyroby sprzedawane na stoisku - przyznaje w rozmowie z WP Finanse właścicielka stoiska w Gdańsku, która od prawie 15 lat sprzedaje produkty spożywcze na jarmarku.

Z relacji innych wystawców, że ceny wynajmu stoisk w tym roku wzrosły o 100 proc. w porównaniu z rokiem ubiegłym. Cennik udostępniony na oficjalnej stronie jarmarku wskazuje, że opłata eksploatacyjna zależy od wielkości stoiska, rodzaju oferowanych produktów i dokładnej lokalizacji.

Artyści oraz osoby sprzedające rzemiosło i artykuły spożywcze płacą za domek o powierzchni 6 mkw. w strefie premium na Drodze Królewskiej 10 800 zł netto, a za domek o pow. 8 mkw. - 13 700 zł netto. Identyczne stoiska, ale poza Drogą Królewską, są wynajmowane za 9950 zł i 13 000 zł netto.

W przypadku stoisk gastronomicznych domki w strefie premium kosztują 7600 zł (6 mkw.), 9500 zł (8 mkw.) lub 12 700 zł (8 mkw. z wyposażeniem). Najdroższe są domki organizatora oznaczone w cenniku jako "Karczma" i "Anielski Młyn" - ich wynajęcie kosztuje 29 500 zł. Za kontenery gastronomia płaci 15 tys. zł.

Opłaty doskwierają też wystawcom na jarmarku w Krakowie. - Stawka wzrasta co roku o ok. 10 proc. Mamy dostęp do prądu, który rozprowadzamy po domku, ale wodę czy inne sanitariaty jak np. umywalka, musimy zapewnić sami. Sporym kosztem jest też wyposażenie budki, a stoisko musi być ładnie udekorowane, żeby przyciągnąć klientów. Przygotowania rozpoczynamy już w październiku, bo musimy się zatowarować - wyjaśnia nam właścicielka jednego ze stoiska z artykułami spożywczymi.

Monika Michalak z firmy Artim, która odpowiada za organizację jarmarku w Krakowie, wskazuje w komentarzu dla WP Finanse, że "podstawowa stawka kosztu wynajmu stoiska wynosi 850 zł netto za dzień".

"W to wliczone są montaż i demontaż jarmarku, opłaty za media, sprzątanie, odśnieżanie, ochrona, wywóz śmieci, program artystyczny, wynajem estrady i nagłośnienia wraz z obsługą, obsługa techniczna jarmarku, dekoracje" - podkreśla.

Opłaty eksploatacyjne pobiera zazwyczaj organizator, który podpisuje umowę z miastem w sprawie wynajmu powierzchni. Dla przykładu Kraków udostępnia teren Rynku Głównego po cenach wynikających z zarządzenia prezydenta.

Za organizację "Jarmarku Bożonarodzeniowego" w 2023 r. na Rynku Głównym do budżetu Miasta wpłynęła kwota brutto 508 550,88 zł, natomiast w 2024 r. była to kwota brutto 621 072,82 zł - wskazuje w komentarzu dla WP Finanse Joanna Dubiel z biura prasowego Urzędu Miasta Kraków.

Z kolei Wrocław udostępniał teren bez opłat, ale sytuacja uległa zmianie w 2022 r., kiedy to miasto zarobiło na jarmarku ok. 50 tys. zł. W 2024 r. Wrocław osiągnął z jarmarku bożonarodzeniowego przychód w wysokości 522 tys. zł brutto, czyli ok. 424,5 tys. zł netto.

Miasto prognozuje, że w kolejnych latach zyski utrzymają się na podobnym poziomie, z uwzględnieniem inflacji. Tym samym Wrocław, obok Krakowa, należy do miast generujących najwyższe bezpośrednie przychody z organizacji zimowych jarmarków w Polsce.

W tym roku jarmark świąteczny organizuje też Warszawa. Magię świąt będzie można poczuć na Placu Defilad od 28 listopada.

Sylwia Wróblewska, kierownik działu marketingu Zarządu Pałacu Kultury i Nauki, wyjaśnia w odpowiedzi na pytania naszej redakcji, że umowa na wynajem terenu została zawarta pomiędzy miastem stołecznym Warszawa, w którego imieniu działa Zarząd PKiN, a firmą Projekt Market. "Zgodnie z umową organizator Jarmarku wynajął 1950 metrów za kwotę 380 055 zł netto" - podkreśla.

Jak się okazuje, sporym wyzwaniem dla wystawców są też kwestie kadrowe. Choć część jarmarków już działa, to właściciele stoisk nadal szukają pracowników - na portalach widnieje kilkanaście ofert dotyczących pracy w Gdańsku, Katowicach, Warszawie czy Krakowie.

To ciężka i wymagająca praca, zwłaszcza gdy pada śnieg czy deszcz. Jedna dziewczyna popracowała jeden dzień i stwierdziła, że to nie dla niej. Zostaliśmy z dwoma osobami z ogłoszenia, sama też stoję na stoisku. Musimy szukać kolejnych pracowników - przyznaje właścicielka stoiska w Gdańsku.

Z kolei wystawczyni z Krakowa przyznaje, że sytuacja z pracownikami sezonowymi jest zróżnicowana. - W tym roku w Krakowie wygląda to kiepsko. Zgłasza się niewielu studentów, przeważają raczej osoby bezrobotne, które szukają jakiegokolwiek zajęcia - podkreśla.

Jak się okazuje, to nieodosobnione przypadki. "Mimo dużej liczby chętnych właściciele stoisk wciąż zgłaszają zapotrzebowanie na pracowników, bo sezon jest krótki, intensywny i wymaga pełnej dyspozycyjności. W praktyce oznacza to, że każdy, kto chce szybko dorobić przed świętami i ma aktualną książeczkę sanepidowską, bez problemu znajdzie zajęcie" - komentuje dla WP Finanse Iwona Wieczyńska, dyrektor regionu w Grupie Progres.

Z analiz agencji pracy wynika, że najczęściej zgłaszają się studenci, uczniowie, osoby bezrobotne oraz cudzoziemcy - głównie Ukraińcy. "Stawki na stoiskach w pięciu głównych miastach (Gdańsku, Poznaniu, Wrocławiu, Krakowie i Warszawie) mieszczą się w przedziale 30-47 zł brutto za godzinę, co w praktyce daje nawet ok. 330 zł brutto dziennie" - wylicza dyrektor.

Mimo wielu wyzwań i wydatków wystawcy wskazują, że "zainteresowanie jest spore", co przełoży się na zyski.

- Zawsze patrzymy na to ze stresem i zastanawiamy się, czy uda się wypracować dobry wynik na jarmarku. Jesteśmy w tym dalej, więc raczej się opłaca. Choć mamy obawy, to potem okazuje się, że grudzień to nasz najlepszy okres w roku - twierdzi właścicielka stoiska w Krakowie.

Jeśli chodzi o opłacalność tego przedsięwzięcia, to zdaniem właścicielki stoiska w Gdańsku "z roku na rok jest coraz gorzej". - Jak zaczynaliśmy, jarmarki były bardziej zyskowne, ale wynikało to z faktu, że po prostu koszty prowadzenia biznesu były niższe - kwituje.

Maria Glinka, dziennikarka WP Finanse i money.pl