Denominacja 1995, czyli przestaliśmy być milionerami

Jednym z najważniejszych przedsięwzięć
gospodarczych okresu transformacji po 4 czerwca 1989 r. była
denominacja, czyli wymiana pieniędzy. Po jej przeprowadzeniu w
1995 r., co prawda większość Polaków przestała być milionerami, za
to ceny stały się bardziej przejrzyste, księgowość prostsza,
łatwiej też jest trzymać w ryzach inflację.

Jednak przeprowadzenie denominacji nie było łatwe i to nie tylko z technicznego punktu widzenia. Władze musiały przekonać Polaków, że nie chcą pozbawić ich oszczędności.

Po 40 latach komunizmu, a przede wszystkim doświadczeniu z 1950 r., kiedy to w ramach wymiany pieniędzy, złotówka straciła dwie trzecie swojej wartości, ludzie mieli jak najgorsze skojarzenia związane z denominacją. Ceny, płace i oszczędności w bankach wymieniono wtedy w proporcjach 100:3, a gotówkę w relacji 100:1.

Jak piszą w swej książce pt. "Denominacja złotego 1995-1996" Zbigniew J. Marski i Wiesław Biernatowicz, kolejne plany wymiany pieniędzy (w stosunku 10:1) pojawiły się w Polsce w latach 60. ubiegłego stulecia. Powodem tych planów nie była jednak inflacja, czy nominały sięgające setek tysięcy, ale... brak metali kolorowych do bicia monet i papieru do druku nowych banknotów.

Inflacja zaczęła mocniej rosnąć w latach 70., a w latach 80. osiągnęła niespotykane wcześniej rozmiary. W roku 1990 jej wskaźnik wyniósł 685,8 proc. wobec grudnia 1989 r. Konieczność wymiany pieniędzy stała się oczywista, ale władze monetarne musiały poczekać, aż ceny przestaną rosnąć w wielkim tempie.

Na początku lat 90., gdy produkcja pierwszej partii nowych złotych w Niemczech szła już pełną parą, ujawnił się nowy problem - fałszerstwa pieniędzy. NBP doszedł więc do wniosku, że zabezpieczenia nowych banknotów mogą okazać się niewystarczające.

Wydrukowane pieniądze poszły na przemiał, a bank centralny przygotował nowe wzory. Produkcję nowych pieniędzy zlecił firmie brytyjskiej.

Na władzach ciążyło ponadto niełatwe zadanie przekonania Polaków, że denominacja będzie mieć charakter tzw. ekwiwalentny, czyli nie spowoduje strat u posiadaczy pieniędzy.

Na początku grudnia 1994 r., gdy średnia płaca w Polsce wynosiła już 6 mln zł, ówczesny wicepremier i minister finansów Grzegorz Kołodko tłumaczył w Sejmie, że celem denominacji było "wzmocnienie naszego kursu polityki antyinflacyjnej, osłabienie oczekiwania inflacyjnego i usprawnienie obiegu pieniężnego."

Zgodnie z ustawą o denominacji złotego, 1 stycznia 1995 r. 10 tys. starych złotych zastąpił jeden "nowy" złoty. Zarówno stare jak i nowe złote obowiązywały jeszcze przez dwa lata, do końca 1996 r., ale wymiana starych złotych na nowe dokonywana będzie do 31 grudnia 2010 roku.

Wymiana pieniędzy jest często instrumentem stosowanym w przypadku, gdy utrzymująca się długo inflacja prowadzi do takiego spadku wartości waluty, iż posługiwanie się nią staje się niemal niemożliwe. O wiele łatwiej jest bowiem używać jednostek, dziesiątek, czy setek, niż setek tysięcy, milionów lub miliardów.

Pozytywnymi konsekwencjami odcięcia kilku zer jest zwiększenie przejrzystości cen, czy ułatwienie księgowości i ewidencji.

Zazwyczaj w wyniku denominacji zwiększa się siła nabywcza jednostki pieniężnej, ale denominacja sama w sobie nie powoduje zahamowania inflacji, poprawia natomiast wizerunek waluty. Denominacja może sprzyjać utrzymaniu inflacji w ryzach, jednak tylko wtedy, gdy jej przeprowadzenie zostanie połączone z wdrożeniem innych działań uzdrawiających gospodarkę.

Źródło artykułu:
Wybrane dla Ciebie
Był jednym z najbogatszych Polaków. Dzisiaj ukrywa się w Afryce
Był jednym z najbogatszych Polaków. Dzisiaj ukrywa się w Afryce
Sprzedali mieszkanie, fiskus chce 100 tys. zł. Problem tysięcy Polaków
Sprzedali mieszkanie, fiskus chce 100 tys. zł. Problem tysięcy Polaków
Ukraińska sieć chce wejść do Polski. Mają ambitne plany
Ukraińska sieć chce wejść do Polski. Mają ambitne plany
Kultowy fast food w tarapatach. Ogromne straty w Europie
Kultowy fast food w tarapatach. Ogromne straty w Europie
Za tę maskotkę chcą nawet 800 dolarów. Powód jest na kokardzie kota
Za tę maskotkę chcą nawet 800 dolarów. Powód jest na kokardzie kota
Dostaną po pięć lat urlopu i 170 tys. zł odprawy. Oto szczegóły
Dostaną po pięć lat urlopu i 170 tys. zł odprawy. Oto szczegóły
To byłby cios w emerytów. W Sejmie petycja o zniesienie świadczeń
To byłby cios w emerytów. W Sejmie petycja o zniesienie świadczeń
Najtańszy jarmark w Polsce? Sprawdziliśmy ceny w Warszawie
Najtańszy jarmark w Polsce? Sprawdziliśmy ceny w Warszawie
Chcieli przechytrzyć protestujących. Z helikoptera spadł ładunek
Chcieli przechytrzyć protestujących. Z helikoptera spadł ładunek
Emerytury byłych prezydentów. Tak wypadają na tle Andrzeja Dudy
Emerytury byłych prezydentów. Tak wypadają na tle Andrzeja Dudy
Magda Gessler przegrała z restauracją. Poszło o głowę łosia
Magda Gessler przegrała z restauracją. Poszło o głowę łosia
Zmiana od 1 grudnia. Ci obcokrajowcy zaczną znikać z rynku pracy?
Zmiana od 1 grudnia. Ci obcokrajowcy zaczną znikać z rynku pracy?