Trwa ładowanie...
d50bofx

Opolskie po 25 latach/ Region, który nie dał się zlikwidować

Powodzie z lat 1997 i 2010 i obrona województwa przed likwidacją w 1998 r. - to największe wydarzenia ćwierćwiecza w regionie. Opolszczyzna to dziś region gospodarczo oparty na małych i średnich firmach, sprawnie korzystający z funduszy UE, ale wyludniający się.
Share
d50bofx

Kwestie demograficzne to największy problem woj. opolskiego. Wynika on m.in. z najniższego w kraju wskaźnika urodzeń, starzenia się ludności oraz najwyższego wskaźnika migracji. Z danych opolskich demografów wynika, że od lat 50. z regionu wyjechało na stałe ponad 230 tys. osób, a obecnie ok. 120 tys. przebywa czasowo za granicą.

Prof. Kazimierz Szczygielski z Politechniki Opolskiej powiedział w rozmowie z PAP, że wyludnianie się regionu "bezwzględnie pogłębiło się" w ostatnich 25 latach - zwłaszcza po wejściu Polski do UE. Szansę wyjazdu na Zachód dostali wtedy ci mieszkańcy regionu, którzy nie mieli podwójnego - polskiego i niemieckiego - obywatelstwa, umożliwiającego migracje Ślązakom we wcześniejszych latach.

Jak podkreślił prof. Szczygielski, każda migracja "prócz bonusu w postaci lepszych zarobków" niesie szereg negatywnych skutków. "Następuje erozja rodziny; kobiety nie chcą rodzić dzieci, bo nie ma ich partnerów" - wyliczał naukowiec i dodał, że nie bez znaczenia w tym kontekście jest też zmiana stylu życia jako skutek szeroko rozumianego rozwoju.

d50bofx

By zahamować negatywne tendencje woj. opolskie wprowadza program Specjalnej Strefy Demograficznej, która ma przeciwdziałać wyludnianiu się regionu. W maju w ramach tego programu uruchomiło np. uprawniającą do zniżek Opolską Kartę Rodziny i Seniora. W latach 2014-2020 na działania dotyczące spraw demograficznych region chce przeznaczyć ponad 300 mln euro. Działania te - np. nakierowane na seniorów - mają służyć nie tylko pomocy, ale też tworzeniu miejsc pracy, np. w sektorze usług w ramach tzw. srebrnej gospodarki.

Wojewoda opolski Ryszard Wilczyński w rozmowie z PAP powiedział, że dla wielu mieszkańców najważniejszymi wydarzeniami minionych 25 lat były powodzie z lat 1997 i 2010. Jednak, jak określił Wilczyński, "z punktu widzenia wszelkich konsekwencji dla regionu" za najistotniejszą w minionym ćwierćwieczu można uznać obronę województwa w roku 1998, gdy w ramach reformy administracyjnej planowano jego likwidację i pozostawienie 12 województw w kraju.

Działania posłów, samorządowców i mieszkańców regionu z tamtego okresu, podejmowane na rzecz obrony Opolszczyzny, opisała w swojej książce "Szczęście w garści. Z familoka w szeroki świat" wieloletnia senator ziemi opolskiej prof. Dorota Simonides. Począwszy od debat, posiedzeń i dyskusji w Sejmie, poselskich interpelacji w tej sprawie, poprzez manifestację zorganizowaną w maju 1998 r. w opolskim amfiteatrze, po zorganizowany 7 czerwca tamtego roku "Łańcuch Nadziei"; na ponad 90-kilometrowym odcinku ówczesnej trasy E40 zgromadziło się kilkadziesiąt tysięcy mieszkańców Opolszczyzny. Skutkiem m.in. tych działań była przyjęta w lipcu 1998 przez Sejm ustawa uwzględniająca szesnaście województw - w tym opolskie.

"Udział społeczny w +Łańcuchu Nadziei+ był większy niż w każdorazowych wyborach, co pokazuje, że w sprawach lokalnych, dotyczących każdego z mieszkańców, umiemy się rzeczywiście zaktywizować" - podkreśliła prof. Simonides w rozmowie z PAP. Zaznaczyła, że z perspektywy lat widać, iż regionu warto było bronić. Podkreśliła jednak, odwołując się do trudnej sytuacji demograficznej, że wyzwania dla Opolszczyzny wciąż są ogromne. W jej opinii znów wymagają mobilizacji wszystkich - władz, przedsiębiorców tworzących miejsca pracy i firmy oraz mieszkańców.

d50bofx

Wynikiem zmian, jakie zaszły w Polsce po 1989 r. są też uregulowania dotyczące mniejszości narodowych. W 2005 r. przypieczętowano je ustawą o mniejszościach. W skali kraju bodaj najbardziej widoczne skutki tych zmian - w postaci współrządzenia mniejszości niemieckiej - są właśnie na Opolszczyźnie. Opolscy Niemcy mają swojego przedstawiciela w Sejmie, włodarzy gmin czy powiatów oraz radnych w wielu opolskich samorządach, a w sejmiku województwa od 1998 r. współtworzą koalicje z różnymi ugrupowaniami.

Szef Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Niemców na Śląsku Opolskim Norbert Rasch nie ma wątpliwości, że współrządzenie, możliwość organizowania się, pielęgnowania odrębności to "społeczno-polityczny dorobek minionego ćwierćwiecza" i "wynik wolności po roku 1989".

"Można dyskutować czasem o jakości tej integracji, ale z pewnością ma ona miejsce. W kwestiach społecznych i politycznych osiągnęliśmy chyba tyle, ile zakładaliśmy" - przekonywał Rasch i wspominał, że jeszcze w latach 90. współrządzenie z mniejszością wzbudzało w Opolskiem spore emocje, a w skali kraju wciąż nie jest chyba w pełni rozumiane. "Trzeba jednak pamiętać, że w kraju wszystkie mniejszości to około 1 proc. mieszkańców. Tymczasem w woj. opolskim co dziesiąta osoba deklaruje narodowość niemiecką" - dodał.

Widoczne tego efekty to też m.in. dwujęzyczne nauczanie w coraz większej liczbie szkół na Opolszczyźnie czy dwujęzyczne, polsko-niemieckie tablice, które są już w 335 miejscowościach w 26 gminach regionu.

d50bofx

Największa obecnie inwestycja w regionie to realizowana od lutego rozbudowa Elektrowni Opole, warta 11,5 mld zł. Elektrownia powiększana jest o dwa nowe bloki na węgiel kamienny o łącznej mocy 1800 megawatów.

Dla regionu ważne były także inwestycje z zakresu ochrony przeciwpowodziowej, w ramach których powstał np. polder Buków powyżej Raciborza czy dwa węzły wodne zabezpieczające Opole i Kędzierzyn-Koźle. Jednak wciąż nie jest to pełne zabezpieczenie regionu przed powodzią.

Dla poprawy infrastruktury istotne było także powstanie w latach 2000-2005 autostrady A4, wielu kilometrów dróg czy kolejnych obwodnic - Prudnika, Dobrodzienia i Otmuchowa, a także obwodnicy północnej Opola i południowej Kędzierzyna-Koźla. W maju rozstrzygnięto przetarg na budowę kolejnej - obwodnicy Nysy. Wiele inwestycji w regionie powstało dzięki unijnemu dofinansowaniu - np. przebudowa amfiteatru czy filharmonii w Opolu.

Wśród niezrealizowanych, a planowanych głośnych inwestycji można wymienić budowę lokalnego portu lotniczego w Kamieniu Śląskim, z którego władze regionu wycofały się w minionych latach po analizach ekonomicznych, czy remont bajkowego zamku w Mosznej, gdzie oferty przetargowe przekroczyły kalkulowane koszty i nie starczyło czasu, by rozpisywać nowy przetarg tak, by móc dofinansować inwestycję z pieniędzy unijnych na lata 2007-2013. Jednak generalnie z wydawaniem unijnych pieniędzy woj. opolskie poradziło sobie w minionej perspektywie tak dobrze, że za sprawne wydatkowanie dostało dodatkowe ponad 100 mln euro.

d50bofx

Wśród największych inwestorów, którzy pojawili się w minionych latach w regionie, są m.in. firma Polaris Polska, która będzie w Opolu produkować quady; fabryka gum do żucia i czekoladek Cadbury w Skarbimierzu (przejęta później przez Kraft Foods, a obecnie należąca do Mondelez); produkująca bioetanol firma Bioagra z Goświnowic czy producent paneli - Kronospan.

Wśród najważniejszych sektorów opolskiej gospodarki wymienia się przemysł spożywczy (przez obecność takich marek jak Mondelez, Nutricia - część koncernu Danone, Zott, Nestle czy Pasta Food); przemysł cementowy i kruszyw (Górażdże Cement czy Cementownia Odra) oraz przemysł chemiczny (np. Zakłady Azotowe Kędzierzyn należące do Grupy Azoty).

Ekonomista z Wyższej Szkoły Zarządzania i Administracji w Opolu dr Witold Potwora uważa, że przemysł spożywczy ma w regionie jeszcze duży potencjał, m.in. przez wzgląd na mocne opolskie rolnictwo. Wśród najmocniejszych branż wymienił budowlaną oraz wyposażenia wnętrz z przemysłem meblarskim, przemysł metalowy czy sektor budowy maszyn. Dodał, że w woj. opolskim działają też firmy unikalne, jak np. Explomet (zajmujący się technologią wybuchowej obróbki metali) czy producent techniki grzewczej Galmet.

Dr Potwora podkreślił, że na Opolszczyźnie nie ma wielkich firm, a gospodarka regionu opiera się na dobrze prosperujących małych i średnich przedsiębiorstwach, często rodzinnych. "Brak wielkich inwestorów często budzi niecierpliwość, ale w sytuacjach kryzysu bywa korzystny. Zwolnienia grupowe na Opolszczyźnie zdarzają się np. dość sporadycznie" - wyjaśnił.

d50bofx

Ekonomista wskazał, że spośród przedsiębiorstw, które przed 1989 rokiem uważano za "okręty flagowe" opolskiej gospodarki, przetrwało niewiele. Nie ma np. huty w Zawadzkiem i wielkich firm, takich jak brzeskie zakłady przemysłu tłuszczowego (późniejsza Kama Foods) czy nyski Zakład Usług Przemysłowych i Fabryka Samochodów Dostawczych (FSD; potem Nysa Motor), która produkowała m.in. popularne w PRL "Nyski", polonezy trucki a potem np. citroeny berlingo. Próbę czasu przetrwały natomiast radzące sobie obecnie bardzo dobrze kędzierzyńskie zakłady chemiczne czy dawny PGR, dziś Kombinat Rolny Kietrz, gospodarujący na kilku tysiącach hektarów.

Katarzyna Kownacka

d50bofx

Podziel się opinią

Share
d50bofx
d50bofx