Trwa ładowanie...

Zarobki do 20 tys. miesięcznie. Brak miejsca na błąd. Kontrolerzy lotów o swojej pracy

Wyszkolenie jednego specjalisty kosztuje ponad milion złotych. W Polsce jest ich zaledwie 570. Kontrolerzy ruchu lotniczego zazwyczaj są niewidoczni, choć codziennie dbają o bezpieczeństwo 2500 samolotów przelatujących nad Polską.

Share
Zarobki do 20 tys. miesięcznie. Brak miejsca na błąd. Kontrolerzy lotów o swojej pracy
Źródło: WP.PL, Fot: Witold Ziomek
dn4so4w

W głównej sali kontroli obszarowej panuje półmrok. Na dziesiątkach monitorów wyświetlają się wykresy, dane, pozycje przelatujących nad Polską samolotów. Na środku sali, w pobliżu biurka dowódcy, siedzi pluszowy słoń.

Przy stanowiskach siedzą kontrolerzy - po dwóch dla każdego obszaru. Niektórzy spokojni, wyluzowani, inni skupieni, w słuchawkach na uszach przekazują informacje pilotom.

Stanowiska obszarowej kontroli ruchu lotniczego. WP.PL
Stanowiska obszarowej kontroli ruchu lotniczego. Źródło: WP.PL, Fot: Witold Ziomek

- Gdyby gdzieś doszło do awaryjnej, niebezpiecznej sytuacji, to my byśmy o tym nie wiedzieli - tłumaczy kontroler, który oprowadza mnie po sali. - Wszystko rozgrywałoby się w ciszy i spokojnie, między kontrolerem a pilotem. Tu nie ma miejsca na panikę i nerwy, jesteśmy od tego, żeby osobę za sterami uspokoić i rozwiązać problem.

dn4so4w

2 procent populacji

Zanim kontroler trafi na salę lub wieżę kontroli lotów, musi zdać egzamin. Najpierw z angielskiego, bo w tym języku będzie komunikował się z załogami samolotów.

Potem czeka go długa, intensywna nauka. Koszt szkolenia jednego specjalisty to ponad milion złotych.

Wieża kontroli lotów na lotnisku Chopina. WP.PL
Wieża kontroli lotów na lotnisku Chopina. Źródło: WP.PL, Fot: Witold Ziomek

- Cechy, których szukamy u kontrolerów, ma jakieś 2 procent populacji - mówi Janusz Janiszewski, prezes Polskiej Agencji Żeglugi Powietrznej. Sam jest czynnym kontrolerem. - Przede wszystkim chodzi o kreatywne myślenie. Kontroler zawsze musi mieć kilka sposobów rozwiązania problemowej sytuacji. Musi potrafić działać szybko i planować z wyprzedzeniem. Samoloty latają z prędkością 900 km/h, więc presja czasu jest ogromna. Do tego silna osobowość i umiejętność pracy w grupie, bo nad bezpieczeństwem lotu czuwa sztab ludzi.

dn4so4w

Żeby utrzymać się na stanowisku kontrolera, nie wystarczy szkolenie i zdane egzaminy. Wiedza i umiejętności podlegają nieustannej weryfikacji.

- Co jakiś czas musimy zdawać egzaminy, żeby utrzymać licencję. Oczywiście nie jest tak, że jak komuś powinie się noga, to jest od razu skreślany. Firma daje mu szansę, bo za dużo w niego zainwestowała. Ale formę trzeba utrzymywać - wyjaśnia pan Tomasz, który pracę przy stanowisku kontroli lotów zaczął w latach 90. - Co ciekawe, musimy też utrzymywać formę fizyczną. Np. schorzenia kardiologiczne, problemy z ciśnieniem oznaczają często odsunięcie od stanowiska.

Kontroler ruchu powietrznego na stanowisku. WP.PL
Kontroler ruchu powietrznego na stanowisku. Źródło: WP.PL, Fot: Witold Ziomek

Lądowanie kapitana Wrony

1 listopada 2011 roku. Za sterami Boeinga 767, lecącego z Newark do Warszawy, siedzi kapitan Tadeusz Wrona.

dn4so4w

O godz. 13.40 lotnictwo otrzymuje meldunek o problemach technicznych samolotu. Podwozie nie chce się wysunąć. Jak okaże się w trakcie analizy danych z czarnej skrzynki, tuż po starcie pękły przewody hydrauliczne, z których wylało się 90 proc. płynu.

Przed godz. 14 z bazy lotniczej w Łasku startują dwa myśliwce F-16. Eskortują boeinga na lotnisko Chopina. O 14.30 samolot ląduje "na brzuchu", czyli bez wysuniętego podwozia, na zalanym pianą przeciwpożarową pasie lotniska Chopina. To pierwsze takie lądowanie w historii tego portu lotniczego.

- Akurat miałem wtedy dyżur - opowiada Janusz Janiszewski. - Trzeba było przygotować lotnisko, rozlokować służby. Gdy już wiedzieliśmy, że pas będzie zablokowany, trzeba było przekierować samoloty na inne lotniska.

- Był stres? - pytam.

dn4so4w

- Oczywiście, jesteśmy tylko ludźmi - odpowiada Janiszewski. - Ale tego stresu czy napięcia nie wolno nam okazać.

Dwie godziny pracy, godzina odpoczynku

Praca kontrolera podlega bardzo ścisłym regulacjom, wyznaczonym przepisami Unii Europejskiej. Standardowy dyżur trwa 7 i pół godziny, ale przy stanowisku kontroler spędza tylko 5.

- Po dwóch godzinach pracy musimy mieć godzinną przerwę - mówi pan Tomasz. - Regulacji jest więcej. Na przykład jeśli jednego dnia przychodzę na 6 rano, to następnego nie mogę zacząć wcześniej niż o 6. Dlatego tak trudno się czasem zamieniać na dyżury, a grafik dostajemy na trzy miesiące.

Sala operacyjna obszarowej kontroli lotów. WP.PL
Sala operacyjna obszarowej kontroli lotów. Źródło: WP.PL, Fot: Witold Ziomek

Przepisy są bardzo restrykcyjne, bo zmęczony, rozkojarzony kontroler to ryzyko katastrofy. Na stanowisku trzeba być przygotowanym na trudne sytuacje.

dn4so4w

- Są różne dni. Nieraz bywa tak, że ma się pod opieką trzy samoloty i ciągle trzeba być skupionym, bo dzieją się różne rzeczy. A bywa i tak, że w powietrzu jest 15 samolotów i człowiek siedzi przy stanowisku i kręci kółka palcami, bo wszystko idzie sprawnie - opowiada pan Tomasz. - Każdy dzień jest inny. Przykładowo mamy samolot, który codziennie przelatuje nad sektorem o godz. 13. Pewnego dnia przychodzi lekki front atmosferyczny i samolot ma 15 minut opóźnienia. W tym czasie znajduje się na kursie kolizyjnym z innym, z którym dotychczas mijał się bez problemu. I trzeba sobie z tym poradzić.

Zarobki na stanowisku kontrolera wahają się od kilku do nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych miesięcznie. Wiele zależy od miejsca i stanowiska, na którym pracują.

Kontrolerzy lotów przy pracy. WP.PL
Kontrolerzy lotów przy pracy. Źródło: WP.PL, Fot: Witold Ziomek

- Nie powiem, ile dokładnie zarabiam, ale nie narzekam - mówi pan Tomasz. - Nie muszę się zastanawiać, czy kupić dzieciom buty na zimę, czy zapłacić za leczenie rodziców, żeby zabieg w szpitalu był wcześniej. To na pewno plus tej pracy.

dn4so4w

Jedni mówią "sugeruję", inni "zezwalam"

Kontrolerzy dzielą się na trzy podstawowe grupy. Kontrolerzy zbliżania zajmują się doprowadzaniem samolotów w pobliże lotnisk i odprowadzaniem ich po starcie.

Kontrolerzy wieżowi zajmują się startami, lądowaniami i ruchem na samym lotnisku. W ich pracy wciąż jednym z najważniejszych narzędzi są okna, przez które obserwują sytuację na pasach startowych.

Zobacz też: "Samolot lądował na jednym silniku, włączył się czujnik dymu". Stewardessa o kulisach feralnego lotu

- Są już wirtualne wieże, gdzie ruch kontroluje się za pomocą obrazów z kamer. Taka "wieża" może stać gdziekolwiek, wcale nie musi być na lotnisku - mówi pan Tomasz. - Oczywiście ma to swoje plusy i minusy. Okno nigdy nam się nie zepsuje. Z drugiej strony, okno nie pokaże mi pełnych danych samolotu, a obraz elektroniczny owszem.

Trzecia grupa to kontrolerzy obszarowi. Ich zadaniem jest pilnowanie toru lotów wszystkich samolotów w polskiej przestrzeni powietrznej. Razem z nimi pracują też informatorzy Służby Informacji Powietrznej (FIS). Ich zadaniem jest pilnowanie bezpieczeństwa samolotów latających nisko, w przestrzeni niekontrolowanej. Zazwyczaj są to samoloty turystyczne czy szkoleniowe.

Kontrolerzy lotów na stanowiskach. WP.PL
Kontrolerzy lotów na stanowiskach. Źródło: WP.PL, Fot: Witold Ziomek

- Informatorzy zamiast "zezwalam" mówią "sugeruję". Oni pomagają pilotom, ale nie biorą odpowiedzialności za bezpieczeństwo lotu z prostej przyczyny: na tak niewielkich wysokościach wskazania naszych przyrządów są nieprecyzyjne - mówi pan Tomasz. - Odpowiedzialny za bezpieczeństwo lotu jest w takich sytuacjach wyłącznie pilot.

30 minut w dymie

Sala operacyjna kontrolerów obszarowych to miejsce pilnie strzeżone. Wolno mi wejść tylko na galerię i popatrzeć z góry.

Na wyposażeniu znajdują się m.in. maski tlenowe, które mają pozwolić kontrolerom na kontynuowanie pracy w czasie pożaru.

- Procedura jest taka, że to pomieszczenie ma wytrzymać przez 30 minut - mówi jeden z kontrolerów. - Po 30 minutach w przestrzeni powietrznej nie będzie już żadnego samolotu. Część zostanie sprowadzona na ziemię, pozostałe przekierowane poza Polskę. Do tej pory maski nie były w użyciu, ale zbliża się szkolenie przeciwpożarowe, więc pewnie będziemy musieli to przećwiczyć.

W Polsce pracuje 570 kontrolerów lotów. Jak informuje Polska Agencja Żeglugi Powietrznej, do końca 2019 roku ma ich być 620.

Masz newsa, zdjęcie lub filmik? Prześlij nam przez dziejesie.wp.pl

dn4so4w

Podziel się opinią

Share
dn4so4w
dn4so4w