Licząc stratę, uwzględniamy VAT
Przedsiębiorca, sprzedając swoją wierzytelność, może zaliczyć stratę do podatkowych kosztów.
Od lat firmy mają wątpliwości, czy wyliczając koszty zbycia wierzytelności, mogą uwzględnić całą kwotę należną od kontrahenta, czyli razem z VAT. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego (sygn. II FSK 1948/09) jest to możliwe.
Jak wynika z art. 23 ust. 1 pkt 34 ustawy o PIT oraz art. 16 ust. 1 pkt 39 ustawy o CIT, strata z tytułu odpłatnego zbycia wierzytelności może zostać zaliczona do podatkowych kosztów pod warunkiem, że wierzytelność ta została wcześniej wykazana po stronie przychodów. Jeżeli więc przedsiębiorca nie jest w stanie sam jej ściągnąć, może ją sprzedać np. firmie windykacyjnej. Różnica między wartością należności a uzyskaną od nabywcy kwotą jest kosztem.
Jak wyliczyć wysokość takiego kosztu? Zasada wydaje się prosta: strata ze sprzedaży wierzytelności to jej wartość minus uzyskana cena. Jeśli więc dłużnik nie oddał nam 1000 zł i sprzedamy należność za 300 zł, do kosztów zaliczymy 700 zł. Ale co zrobić z VAT? Nie wykazujemy go po stronie przychodów, ale wierzytelność, którą sprzedajemy, obejmuje całą kwotę należną od kontrahenta. Przepisy mówią zaś o stracie z odpłatnego zbycia, czyli – z ekonomicznego punktu widzenia – różnicy między wartością całej wierzytelności a uzyskaną kwotą. Od jakiej więc wartości wierzytelności liczymy stratę podatkową – netto czy brutto?
NSA opowiedział się za drugą koncepcją. Jego zdaniem dla wyliczenia wysokości kosztów z tytułu zbycia wierzytelności własnej nie ma znaczenia, że została ona zarachowana wcześniej w kwocie netto, bez należnego VAT. Nie można bowiem pomijać różnic znaczeniowych pomiędzy „wierzytelnością“ a „przychodem należnym“. Wierzytelność obejmuje oprócz przychodu należnego VAT. Gdyby celem ustawodawcy było wyłączenie z możliwości zaliczenia w koszty całej sumy wierzytelności, art. 16 ust. 1 pkt 39 ustawy o CIT zostałby inaczej sformułowany. Jak podkreślił NSA, wykładnia językowa, systemowa wewnętrzna i celowościowa przemawiają za przyjęciem, że kosztem jest wierzytelność obejmująca całą kwotę należności wraz z VAT (brutto). O taką kwotę przedsiębiorca zbywający należność uszczupli swój majątek. Takiej kwoty może żądać od swojego kontrahenta (dłużnika).
Przemysław Wojtasik
