Na podstawie wskaźników KBW wyznaczany jest obszar suszy dla poszczególnych upraw. Stwierdzenie występowania suszy na danym terenie jest podstawą do powołania przez wojewodę komisji szacującej straty. Jeżeli ogłoszenia o suszy nie ma, to rolnik odszkodowania nie dostanie, nawet jeżeli faktycznie stracił całe plony. Sposób wyznaczania suszy budził wiele emocji wśród rolników i organizacje rolnicze postulowały by go zmienić.
Monitoringiem suszy zajmuje się Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa w Puławach, który bada to zjawisko od 1 kwietnia do 30 września danego roku. W systemie monitoringu warunki powodujące suszę są określane za pomocą klimatycznego bilansu wodnego (KBW). Wyraża on różnicę pomiędzy opadem atmosferycznym a ewapotranspiracją (parowaniem) potencjalną (jest to wskaźnik klimatyczny mówiący o tym, jak szybko mogłoby zachodzić parowanie, gdyby dostępność wody była wystarczająca).
Wystąpienie suszy (czyli osiągniecie wartości krytycznych KBW) oznacza przeciętnie 20 proc. spadek plonów w stosunku do wartości średnich wieloletnich.
W związku z suszą, która wystąpiła w ubiegłym roku i szczególnie dotknęła uprawy kukurydzy ministerstwo rolnictwa proponuje zmianę wartości progowych KBW dla kukurydzy uprawianej na ziarno i na kiszonkę. Wartości te były wyznaczane na podstawie danych o plonach dla tej uprawy pochodzących z rejonów o dobrych glebach i o dużej retencji wodnej, w projekcie rozporządzenia zaproponowano wprowadzenie nowych wielkości progowych wyznaczających zagrożenie suszą dla upraw kukurydzy na ziarno oraz na kiszonkę.
W projekt rozporządzenia nie podaje wartości krytycznych KBW dla upraw kukurydzy, buraka cukrowego oraz rzepaku i rzepiku uprawianych na glebach bardzo lekkich i podatnych na suszę, gdyż na tych glebach uprawa powyższych upraw nie jest wskazana. "W latach, w których warunki wilgotnościowe gleb są dobre, plony powyższych upraw są na zadowalającym poziomie, jednakże już przy małym deficycie wody plony tych upraw ulegają gwałtownemu obniżeniu. Z tych też powodów, uprawy te zlokalizowane na glebach bardzo lekkich nie wykazywane w systemie monitoringu suszy rolniczej" - podkreśla resort.
Projektowane przepisy skracają okres raportowania do 31 sierpnia dla roślin strączkowych. Obecnie raportowanie dla tej grupy roślin, kończyło się 10 września, co w opinii resortu, jest zbyt długim okres monitoringu dla tej grupy roślin. Ponadto usunięto z okresu raportowania okres od 11 VII do 10 IX, "celem dokonania zgodności pomiędzy faktycznie występującymi okresami zagrożenia suszą" - informuje w komunikacie resort rolnictwa.
Wartości Klimatycznego Bilansu Wodnego (KBW) dla poszczególnych gatunków i grup roślin uprawnych oraz gleb są jednakowe dla wszystkich województw, dlatego nie zachodzi potrzeba wyznaczania tych wartości z podziałem na województwa- zaznacza ministerstwo.
Projekt rozporządzenia został przesłany do uzgodnień społecznych i międzyresortowych. Obecne przepisy obowiązują od 2007 roku.
Proponuje się, aby nowe rozporządzenie weszło w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.
